حمزه تا زمان مرگش كه در سال 213 / 828 رخ داد بيش از سه دهه پيشواى خارجيان سيستان بود . زندگى و لشكركشىهايش تأثيرى شگرف بر ذهن مردمان خاور ايران بر جاى گذاشت ، اين تأثير در ستايشى كه از وى در تاريخ سيستان انجام گرفته نمودار شده است . نويسنده به داستان لشكركشىهاى حمزه ( قصهء مغازى حمزه ) اشاره مىكند كه گوياى لشكركشىهاى حماسه‌اى او به هند ، سيلان ، چين ، تركستان و آناطولى است . اين داستان تاريخ سيستان بر داستان معروف امير حمزه پسر عبد المطلب عموى پيامبر كه در زبانهاى فارسى ، تازى و تركى رواجى به سزا دارد تأثير گذاشته است « 1 » . پس از مرگ حمزه پيروانش ابو اسحاق ابراهيم پسر عمير دانشمند مردى از مردمان گاشن ( جاشن ) سيستان را امير المؤمنين ، خواندند و با او بيعت كردند . او كه پيروان را از تاراج دارايىهاى مخالفان سنى مذهب بر حذر مىداشت و به نظر ايشان خوبى به افراط آشتىجويانه داشت به ناچار گريخت و در جايى پنهان گشت . پس از آن خارجيان در 215 / 830 ابو عوف پسر عبد الرحمن پسر بزيع را كه از شهر كرنك در شمال زرنگ آمده بود به پيشوايى برگزيدند « 2 » . او در خاور با حكومت و با مشركان پيوسته در جنگ بود . تاريخ مرگش دانسته نيست عمار پسر ياسر خارجى به جاى او نشست ، و در سال 238 / 853 در ناحيه كيش در سيستان سر به شورش برداشت و گويا مدعى داشتن لقب « امير المؤمنين » نيز بوده است « 3 » . در اين زمان سرنوشت خارجيان سيستان با پيدايش يعقوب پسر ليث صفار دگرگون گشت . عمار در جنگ با يعقوب پسر ليث در سال 251 / 865 شكست خورد و كشته شد . نزديك سال

--> - زمان تخمينى ظهور اطرافيه را با توضيح بيشتر كه رهبرى محمديه را كه به اطرافيه تعلّق داشتند يكى از پيروان پيشين حضين اوقى محمد بن رزق ( ؟ ) به عهده داشت معين كرده است . ( 1 ) . نگ به مقدمه بهار بر تاريخ سيستان ص لام جيم . نيز ، سبك‌شناسى ج 1 صص 283 - 285 . G snwohtidereM مقاله « حمزه بن عبد المطلب » در دانشنامه اسلام چاپ دوم . ( 2 ) . ابن رسته ، الاعلاق النفيسه . ص 174 ؛ باس ورث « سيستان » ص 104 پانوشت 5 . ( 3 ) . نگ « تاريخ سيستان » ص 203 كه مىنويسد يعقوب بن ليث به او عليه اين ادعا هشدار داد .